૨ : ૪૧ - મા મોટી કે ભગવાન

માતાના મૃત્યુની વેદનામાં ડૂબેલ એક યુવક મંદિરે જઇ
ચડ્યો...
ભગવાનને પૂછે છે કે, ભગવાન! મારે કોનો આભાર
માનવો, તારો કે મારી ‘‘મા’’નો?

  

૨ : ૪૨ - સુવિચાર

કરજ લઇને સવારે ઊઠવા કરતાં
ભૂખ્યા રહીને રાત્રે સૂવું વધારે સારું
કહ્યા વગર કામ કરે તે ઉત્તમ પુત્ર
કહ્યા પછી કરે તે મધ્યમ પુત્ર
કહ્યા પછી ન કરે તે અધમ પુત્ર
વ્યક્તિની ઓળખ કરવા માટે એને
અમાપ સત્તા અને સંપત્તિ આપો
પછી એના પરિણામમાં કેટલાં પશુઓ
બહાર આવે છે એ જુઓ અને પછી
ઓળખો ત્યારે સાચી ઓળખ મળી જાય છે
ગરીબ મુઠ્ઠીભર માંગે, વિલાસી ખોબાભર માંગે અને
લોભી બધું જ માંગે.

  

૨ : ૪૩ - દાનવીર કર્ણ

એક વખત અર્જુન અને કૃષ્ણ હળવા મૂડમાં વાતો
કરતા હતા, ત્યારે અર્જુને ભગવાન કૃષ્ણને પૂછ્યું કે,
ભગવાન! મારા મોટા ભાઇ યુધ્ધિષ્ઠિર પણ રોજ સુવર્ણમુદ્રાનું
દાન કરે છે પણ આપ કોઇ દિવસ એમના વખાણ કરતા
નથી એનું કારણ શું? મોટા ભાઇ માટે એક પણ સારો
શબ્દ કહેતા નથી અને ફક્ત દાનેશ્વરી કર્ણની વાતો કરતા
રહો છો.

  

૨ : ૪૪ - સુવિચાર

શબરી જેવો પ્રભુરામ પર પ્રેમ
નરસૈયાનો ભજનપ્રેમ
જસોદાનો પુત્રપ્રેમ
લયલા મજનુનો યૌવનપ્રેમ

  

૨ : ૪૫ -દૂધના સંસ્કાર

મહારાજા વિશ્વામિત્રનું એક મોટું રાજ્ય હતું. રાજ્ય
ચારેબાજુ ફેલાયેલ હતું. રાજ્યની આજુબાજુમાં નાનાંનાનાં
રાજ્યો હતાં અને ત્યાં નાનાનાના રાજકર્તાઓ રાજ કરતા
હતા, પણ વિશ્વામિત્ર બધા સાથે મૈત્રી રાખતા. કોઇ પણ
રાજાને તકલીફ થાય તો મદદ કરતા.

  

૨ : ૪૬ -લોભને થોભ નહીં

રાજકુમારી ‘‘મોહિની’’એ ઉપાસના કરી અને એક દેવ
તેના પર ખુશ થયા. દેવે મોહિનીને કહ્યું, તું કઇ પણ
માગ, હું આપવા તૈયાર છું.

  

૨ : ૪૭ - સુવિચાર

‘‘સમાજનું દુર્જનોએ જેટલું અહિત નથી ર્ક્યું,
એના કરતાં સજ્જનોએ વધારે અહિત ર્ક્યું છે,
આનુ કારણ દુર્જનની સક્રિયતા અને
સજ્જનોની નિષ્ક્રિયતા.’’

  

૨: ૪૮ - પુરુષાર્થ અને પ્રારબ્ધ

દિવાળીના પર્વમાં આપણે શું કરીએ છીએ? એક
માટીના કોડિયામાં તેલ પૂરી તેમાં એક રૂની વાટ મૂકી
જ્યોત જલાવી આંગણમાં મૂકીએ છીએ.

  

૨ : ૪૯ - આગમ

આગમ વાંચવા સહેલા છે
આગમ પ્રમાણે ચાલવું મુશ્કેલ છે
મહાવીર મહાવીર બોલવું સહેલું છે
મહાવીર બનવું મુશ્કેલ છે.

  

૨ : ૫૦ - મેરવણ

તીર્થંકરના અમૃત વચન એટલે આગમવાણી. આ વચનો
શ્રાવક માટે મેરવણનું કામ કરે છે. મોક્ષમાર્ગ માટે આ
મેરવણની બહુ જરૂર છે.

  

૨ : ૫૧ - અહંકાર ઘરના પાછલે દરવાજેથી આવે છે

સામાન્ય માનવી હોય, સંસારી હોય કે સાધુ હોય, તેના
જીવનમાં અહંકાર ક્યારે આવી જાય એ ખબર પડતી નથી,
કારણકે અહંકાર ‘‘ઘરના પાછલે દરવાજેથી આવે છે.’’

  

૨ : ૫૨ - શાયરી

ન હમ સંતોકી મહેફિલ મેં આતે
ન રંગ લગતા શ્વેત ચાદર પર
આખિર વોહી હોના, આખરી મંજિલ પર
કફન બન કર હમારી શોભતી સ્મશાન યાત્રા પર

  

૨ : ૫૩ - સુવિચાર

આપણા ભાગ્યમાં કોઇ ભાગ પડાવી શકતું નથી
અને જે ભાગ્યમાં નથી એ બીજા આપી શકતા નથી.

  

૨ : ૫૪ - કોણ ક્યારે બોધ આપી જાય

એક વખત એક ફકીર એક ગામથી બીજે ગામ જતો
હતો. કોઇ કારણસર એ રસ્તો ભૂલી ગયો અને એક
નદીના કિનારે પહોંચી ગયો.

  

૨ : ૫૫ - દાતણવાળી

ઘણાં વર્ષા પહેલાંની આ વાત છે, જ્યારે હું જામનગરની
બોર્ડિંગમાં ભણતો હતો. બોર્ડિંગમાં દરેક છોકરાઓને અલગ-
અલગ કામ આપવામાં આવે. કોઇને શાકભાજી લેવા
જવાનો વારો આવે, કોઇને સાફસફાઇ કરવાનો તો કોઇને
પીરસવાનો, કોઇને રૅશનિંગ લેવા જવાનો, તો કોઇને
દાતણ લેવા જવાનો વારો આવે.

  

૨ : ૫૬ - સંસાર કોને કહેવો?

સંસાર એટલે શું? ઘણી વાર આપણને આવો વિચાર
આવે. દરેક પોતપોતાના હિસાબે પોતાની સૂઝબૂઝના
આધારે સમજાવે, પણ ખરેખર આપણે જોઇએ તો લાગે
કે સત્તા, સંપત્તિ અને સન્માનના કુંડાળામાં જેનો પગ પડે
છે એ કુંડાળામાંથી બહાર નીકળી શકતું નથી.

  

૨ : ૫૭ - સુવિચાર

‘‘અગર આપકે પાસ ભીતર સિર્ફ નફરત ઔર કિસીકે
પ્રતી વૈર હૈ, તો આપકા મંદિર, મસ્જિદ, ગુરુદ્વારે જાને
સિર્ફ એક ટેહેલના હૈ.’’
 

  

૨: ૫૮ - ખુલ્લી કિતાબ

હું જીવનને ખુલ્લી કિતાબ માની જીવું છું
આજ એને મારા સુંદર પ્રસંગોથી મઢું છું
બસ દુઃખ એટલું જ છે કે કોઇ વાંચતું નથી

  

૨ : ૫૯ - સુવિચાર

‘‘ભાઇ ભાઇ-બંધ અને પડોશીની પ્રગતિ પર ક્યારેય
ઇર્ષ્યા ના કરો, કારણ કે દુખનાં સમયે સૌથી પહેલા એ
જ આવીને ઉભા રહેશે.’’

  

૨ : ૬૦ - મેં મારું કામ કરી લીધું છે

હરખઘેલી હવા અને ખળખળ વહેતાં ઝરણાં
નાચતી-કૂદતી નદી અને ઘડિયાળ કેરા કાંટા
ન જાણે કેટકેટલા સંદેશ આપે છે સમયના
વહેણ ક્ષણેક્ષણે વહેતાં જ રહે છે,